Hakken

De Nederlandse boer staat allang niet meer op een vrije akker, maar op een economische loopband. Hij rent van melkschema naar mestregel, van investering naar aflossing en van nieuwe eisen naar nieuwe onzekerheden. Er is voortdurend beweging, maar steeds minder ruimte om zelf de koers te bepalen. Dat is geen verwijt aan de boer. Hij heeft dit systeem niet ontworpen; hij is erin opgegroeid. Jarenlang luidde de boodschap dat groter, efficiënter en internationaler de enige weg vooruit was. Wie niet investeerde, viel af. Zo veranderde de zelfstandige ondernemer geleidelijk in een schakel binnen een landbouwmodel waarin schaalvergroting belangrijker werd dan zelfstandigheid. Intussen vierde Nederland zijn landbouwsucces. Als op één na grootste landbouwexporteur ter wereld gold ons piepkleine, overvolle land als een internationale grootmacht. Achter dat succes schuilde echter een minder zichtbaar verhaal: vervuiling, afval, geïmporteerd veevoer en afhankelijkheid van buitenlandse land...